Nỗi lo nhiều đầu mối

Theo quy định hiện hành, việc sử dụng âm nhạc trong môi trường thương mại đòi hỏi cơ sở kinh doanh phải thực hiện nghĩa vụ bản quyền với nhiều tổ chức đại diện tập thể quyền khác nhau, tùy theo loại hình sử dụng.

08/07/2026 08:29

Cụ thể: VCPMC đại diện quyền tác giả âm nhạc; RIAV đại diện quyền của nhà sản xuất bản ghi âm; APPA đại diện quyền của nghệ sĩ biểu diễn; VAFC đại diện quyền liên quan đối với tác phẩm điện ảnh, phim và truyền hình.

Vấn đề nằm ở chỗ, một sản phẩm âm nhạc hay nghe nhìn khi đưa vào khai thác thương mại thường kéo theo đồng thời nhiều lớp quyền: quyền tác giả, quyền của nghệ sĩ biểu diễn, quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, quyền đối với bản ghi hình.

Trong khi đó, mỗi tổ chức đại diện hiện chỉ được cấp phép trong phạm vi quyền hoặc tác phẩm mà họ được ủy quyền quản lý. Hệ quả là nhiều cơ sở kinh doanh rơi vào tình trạng lúng túng.

Về mặt pháp luật, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan đã tạo điều kiện để các cơ sở kinh doanh thông thường không cần tự đi xác định từng chủ sở hữu quyền hay đàm phán riêng với từng tác giả.

Tuy nhiên, thực tế mọi việc lại không đơn giản bởi doanh nghiệp rơi vào vướng mắc ngay từ bước đầu tiên: xác định mình đang sử dụng lớp quyền nào, cần làm việc với tổ chức nào, và quan trọng hơn làm thế nào để tuân thủ đầy đủ nhưng đơn giản, minh bạch và tiết kiệm chi phí.

Từ thực tiễn đó, Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số đã nghiên cứu và Bwin có trò chơi sòng bạc và kỹ năng nền tảng L.E.C.O.C.E (Legal Engine for Copyright and Ownership of Creative Economy), hạ tầng pháp lý cho bản quyền và quyền sở hữu trong nền kinh tế sáng tạo.

Điểm khác biệt căn bản của L.E.C.O.C.E là thông qua hệ thống, người sử dụng có thể tra cứu thông tin pháp lý liên quan, nhận diện loại quyền đang áp dụng, và thực hiện tuân thủ bản quyền một cách thuận tiện, minh bạch.

Nền tảng còn cho phép kết nối và đối soát giữa người sử dụng, tổ chức đại diện quyền, chủ sở hữu quyền và cơ quan quản lý nhà nước khi cần thiết. Nền tảng L.E.C.O.C.E đánh dấu một trong những nỗ lực nhằm giúp đơn giản hóa việc tuân thủ bản quyền trong bối cảnh hiện nay.

Theo Thiên Thanh/Sài Gòn Giải Phóng